Dane wejściowe
Liczbę warstw wyznacza wysokość wewnętrzna. Jumbo to samochód z przyczepą – stąd 38 miejsc paletowych zamiast 33.
Kegi, których nie da się sztaplować, rozdziela przekładka kartonowa – trzy milimetry na warstwę. Paleta przekładkowa kosztuje 150 mm i 35 kg, a więc odczuwalnie dużo przestrzeni ładunkowej.
Domyślnie ustawione jest to, co mieści się w wysokości wewnętrznej.
Przy pełnych kegach pojemność nominalną liczy się jako kilogramy – piwo ma w przybliżeniu gęstość wody. Przekładka kartonowa wtedy odpada: dotyczy ona pustych kegów – fabrycznie nowych albo wyremontowanych, które jadą do browaru ułożone jak najgęściej.
Widok palety z góry
Rysunek w skali. Szare to paleta, żółte to keg.
DIN czy EURO – i tak wychodzi sześć kegów
Na europaletę 1200 × 800 milimetrów wchodzą przy średnicy 363 milimetrów – czyli kegi DIN, standard w niemieckim wyszynku – trzy kegi wzdłuż i dwa w poprzek. Razem sześć. Przy kegach EURO o średnicy 395 milimetrów obraz jest dokładnie ten sam: trzy na długość, dwa na szerokość, sześć kegów.
Różnica nie polega na liczbie, lecz na resztce. Przy kegu DIN zostaje wolnych 111 milimetrów na długości i 74 na szerokości, widoczny margines wokół. Przy kegu EURO to 15 i 10 milimetrów – paleta jest praktycznie wypełniona. Na tym różnica się kończy. Kto z tych trzech centymetrów średnicy oczekuje innego ułożenia na palecie, będzie zawiedziony; zysk kryje się gdzie indziej, a mianowicie w wysokości.
Naprawdę wyraźnie widać to przy formach smukłych: keg o średnicy 237 milimetrów pozwala na pięć wzdłuż i trzy w poprzek – czyli piętnaście zamiast sześciu. Jest za to wyższy, a to częściowo zjada zysk przy sztaplowaniu.
Co rzeczywiście ładujemy
Kalkulator powyżej podaje maksimum geometryczne – to, co mieści się w wysokości wewnętrznej. Ładuje się często mniej, bo jednostka ładunkowa musi też bezpiecznie stać. To nasze typowe wartości z bieżącej pracy – wysokość stosu w warstwach i liczba sztuk, która przy tym stoi na palecie:
| Konstrukcja | Kegi na warstwę | Naczepa siodłowa 2,70 m | Zestaw jumbo 3,00 m |
|---|---|---|---|
| DIN 30 l | 6 | 6 warstw · 36 na paletę | 7 warstw · 42 na paletę |
| EURO 30 l | 6 | 6 warstw · 36 na paletę | 7 warstw · 42 na paletę |
| DIN 50 l | 6 | 3 warstwy · 18 na paletę | 4 warstwy · 24 na paletę |
| EURO 50 l | 6 | 3 warstwy · 18 na paletę | 4 warstwy · 24 na paletę |
| SLIM Ø 237 mm | 15 | 3 warstwy · 45 na paletę | 4 warstwy · 60 na paletę |
Przy kegu 50-litrowym zwykłą paletyzacją są trzy warstwy. Do 2,70 metra nawet się przy tym nie zbliżamy – rachunkowo weszłaby czwarta warstwa. Sztaplujemy ją i tak dopiero na jumbo, bo jednostka o wysokości 2,55 metra nie zostawia w standardowej naczepie żadnego zapasu na spuchnięte palety i krzywe ustawienie.
Na jumbo z 38 miejscami paletowymi to 1.596 trzydziestek albo 912 pięćdziesiątek. Kto zamiast tego jeździ z paletami przekładkowymi, traci na każdą dodatkową warstwę 150 milimetrów wysokości – przy trzydziestkach kosztuje to całą warstwę, czyli sześć kegów na miejsce paletowe i 228 na zestawie.
Dlaczego liczymy paletę jako 150 mm i 35 kg
Sucha europaleta ma 144 milimetry i waży około 25 kilogramów. Jedno i drugie zgadza się tylko w stanie suchym. Spuchnięta jest wyższa, a mokra, zalodzona albo zaśnieżona waży znacznie więcej. Dlatego liczymy konsekwentnie 150 milimetrów i 35 kilogramów. To nie norma, lecz zapobiegliwość: przy takiej rezerwie na wadze spedycji nie ma dopłaty.
Czego to obliczenie nie uwzględnia
- Materiał opakowaniowy i przekładki. Kto pracuje z przekładkami kartonowymi albo z folią kapturową, traci na każdą warstwę kilka milimetrów wysokości.
- Wystawanie poza paletę. Obliczenie nie dopuszcza wystawania poza krawędź palety. Niektóre zakłady jeżdżą z kilkoma centymetrami wystawania i zyskują przez to jeden rząd więcej na palecie – to decyzja zakładowa, nie kwestia wymiarów.
- Stan obrzeży do sztaplowania. Wygięte obrzeża oznaczają: nie sztaplować, niezależnie od tego, co tu wyliczono.
Co wchodzi w zestaw siodłowy
Standardowa naczepa siodłowa zabiera 33 europalety w jednej warstwie przy powierzchni ładunkowej 13,6 metra długości i 2,45 metra szerokości. Dopuszczalna ładowność wynosi zwykle około 24 ton.
Ile wolno na jedno miejsce paletowe. Działają jednocześnie dwie granice. Sama paleta jako europaleta EPAL jest zaprojektowana na nośność do 1.500 kg – przy równomiernym rozłożeniu i nieuszkodzonej palecie. Drugą granicę stawia pojazd: przy około 24 tonach ładowności i 33 miejscach paletowych zostaje średnio około 730 kg na miejsce paletowe, jeśli obsadzone są wszystkie miejsca. Wąskim gardłem prawie nigdy nie jest więc paleta, lecz ładowność – 33 palety po 800 kg to już ponad 27 ton, a więc więcej, niż zabiera standardowy zestaw.
| Wielkość | Wartość |
|---|---|
| Palety na zestaw siodłowy, jedna warstwa | 33 |
| Kegi na zestaw siodłowy przy tym ułożeniu | 660 |
| Masa ładunku | 8,6 t |
| Wykorzystanie ładowności | 36 % |
| Metry ładunkowe na paletę | 0,41 lm |
Rzecz praktyczna
Puste kegi to niemal zawsze problem objętości, a nie problem masy: zestaw siodłowy pełen pustych kegów jest pełny na długo przed osiągnięciem ładowności. Pełne kegi to odwrotnie niemal zawsze problem masy – tu ładowność wyczerpuje się, zanim wyczerpie się przestrzeń ładunkowa.
To dlatego zwrot liczy się logistycznie inaczej niż dostawa: w drodze powrotnej wozi się powietrze. Kto zbiera puste kegi i odwozi je pełnymi zestawami, zamiast brać je pojedynczo, z kilku półpustych przejazdów robi jeden pełny.