Decyduje średnica, nie pojemność
Kto chce zidentyfikować keg, na początku mierzy nie to, co trzeba. Nasuwające się pytanie brzmi „Ile się zmieści?”, a przydatne brzmi „Jaką ma szerokość?”. Pojemność tkwi bowiem w wysokości, a typ konstrukcyjny w średnicy – i tylko typ konstrukcyjny decyduje o tym, co zmieści się w Państwa chłodni, co da się sztaplować i jakie są do tego części zamienne.
Trzy rodziny dzielą między siebie rynek europejski.
Zdjęcia z własnego zasobu. Zdjęcia nie są względem siebie w skali – skalę zachowuje dopiero rysunek poniżej.
Dwie klasy ciśnieniowe – i dlaczego to nie znaczy DIN kontra EURO
DIN 6647 składa się z dwóch arkuszy. Oba dotyczą cylindrycznych zbiorników na napoje o pojemności nominalnej do 50 litrów, a to, co je rozdziela, widać już w ich tytułach: dopuszczalne nadciśnienie robocze.
| Norma | Dopuszczalne nadciśnienie robocze | Pojemność nominalna do |
|---|---|---|
| DIN 6647-1:2006-12 | 0,3 MPa · 3 bar | 50 l |
| DIN 6647-2:2006 | 0,7 MPa · 7 bar | 50 l |
Typ konstrukcyjny nie pojawia się w żadnym z dwóch tytułów. Zgodnie z arkuszem 1 oznaczenie zbiornika brzmi na przykład Getränkebehälter DIN 6647-1-0,3-20 – arkusz normy, ciśnienie, pojemność. Jaki kształt ma keg, tego tam nie ma.
Dla praktyki znaczy to: keg DIN i keg EURO należą do tej samej klasy ciśnieniowej. Kegi z piwem obu typów konstrukcyjnych mają wytłoczone dopuszczalne nadciśnienie robocze od 3,0 do 3,5 bar. Keg EURO nie jest kegiem mocniejszym – jest szerszy i niższy.
Do czego potrzebna jest klasa 7 bar
Tytuł arkusza 2 tego nie mówi. Nasuwają się napoje o wyższym nagazowaniu; w tym samym rzędzie wielkości mieści się fitting typu L do napojów bezalkoholowych, przewidziany na ciśnienie do 7 bar. To nasza klasyfikacja, a nie cytat z normy. Pełnego tekstu obu norm nie widzieliśmy – jest płatny. Wytłoczone nadciśnienie robocze od 3,0 do 3,5 bar to nasze dane warsztatowe z bieżącego zasobu.
Wymiary, w skali
Poniższy rysunek zbudowaliśmy z liczb, nie ze zdjęć. Ta sama pojemność, ta sama skala – od razu widać, co średnica robi z wysokością.
50 litrów w dwóch typach konstrukcyjnych, 20 litrów w trzech
Wszystkie wymiary w milimetrach, wysokość całkowita.
| Konstrukcja | Ø | 20 l | 25 l | 30 l | 40 l | 50 l |
|---|---|---|---|---|---|---|
| DIN | 363 mm | 305 | 350 | 400 | – | 600 |
| EURO | 395 mm | 287 | 325 | 365 | 450 | 532 |
| SLIM | 237 mm | 560 | – | – | – | – |
| SLIM | 278 mm | 435 | 513 | 590 | – | – |
| SLIM | 309 mm | – | 475 | – | – | – |
Wysokości w milimetrach. Dane eksploatacyjne z własnego zasobu; przy kegach z różnych roczników i od różnych producentów występują odchylenia rzędu kilku milimetrów.
SLIM – i jedno ograniczenie
Smukłe kegi są popularne i są ku temu dobre powody: pasują do ciasnych chłodni, łatwiej je nosić, a dla mniejszych ilości nalewanego piwa opakowanie 20-litrowe o średnicy 278 milimetrów jest poręczniejszym formatem. Dlatego w branży piw rzemieślniczych są standardem.
Istnieje jednak przypadek, w którym zachowują się inaczej niż keg DIN albo keg EURO, i nie jest on oczywisty.
Eksport latem: geometria przestrzeni gazowej, a nie ilość napełnienia
W ekspertyzie Forschungszentrum Weihenstephan przy TU München zbadano przypadek szkody, w którym smukłe kegi w eksporcie latem seryjnie traciły szczelność. Nasuwające się podejrzenie to przepełnienie. Było błędne – zawartość dwutlenku węgla w kegach objętych szkodą mieściła się w normie.
Przyczyną jest geometria przestrzeni gazowej. W kegu smukłym i wysokim poduszka gazowa nad piwem jest przy tej samej ilości napełnienia mniejsza i inaczej ukształtowana niż w kegu szerokim. Gdy rośnie temperatura, rozszerzający się gaz ma mniej miejsca, a ciśnienie rośnie szybciej. Uszczelka puszcza, zanim zadziała jakikolwiek mechanizm zabezpieczający.
Praktycznie znaczy to: przy nalewaniu w chłodzonej piwnicy kegi SLIM nie budzą zastrzeżeń. Przy niechłodzonym transporcie w ciepłe regiony trzeba wiedzieć, co się robi – a w razie wątpliwości wybrać szerszy typ konstrukcyjny. Ten przypadek przeliczyliśmy szczegółowo w osobnym artykule.
O czym typ konstrukcyjny nie decyduje
Rozpowszechniony skrót myślowy: „Keg DIN, czyli fitting płaski.” Często się to sprawdza, ale regułą nie jest.
Typ konstrukcyjny
Średnica zewnętrzna, wysokość, obrzeże do sztaplowania, paletyzacja, dostępność części zamiennych do pierścienia i dna.
Rozpoznaje się go miarką.
Fitting
Która głowica pasuje, jakich sond potrzebuje instalacja myjąca, jaki skok otwarcia jest dostępny przy myciu.
Rozpoznaje się go po korpusie nad mufą – fitting płaski typu A ma 74,5 mm, fitting typu G 70 mm. Przy fittingu koszowym nad mufą nie ma żadnego korpusu.
Jedno jest niezależne od drugiego. Keg EURO może mieć fitting koszowy, a keg DIN fitting kombi. Mufa jest we wszystkich popularnych typach konstrukcyjnych taka sama: 2 cale z 14 zwojami na cal. Dlatego keg da się przezbroić bez zmiany czegokolwiek w samym zbiorniku.
Dwie konstrukcje szczególne, o których często się zapomina
Party-Keg nie jest kegiem w wąskim rozumieniu, lecz opakowaniem do bezpośredniego nalewania – z kranem bawarskim albo austriackim zamiast fittingu. Należy do innego obiegu i nie da się go myć na tej samej instalacji.
Opti-Keg i pokrewne konstrukcje mają pierścień i dno z tworzywa sztucznego. Chroni to przed uderzeniami i tłumi hałas w przeładunku. Ma to jednak swoją cenę, której nie ma w żadnym prospekcie: uszkodzeń i nieszczelności nie widać pod powłoką. Kto bada takie kegi, potrzebuje dodatkowej techniki – w praktyce termografii –, aby znaleźć wycieki w obszarze przewidzianego miejsca rozerwania. To jedyna wada powłoki, na którą mamy dowód; wszystkich pozostałych, o których się słyszy, nie zdołaliśmy potwierdzić.
W skrócie
- EURO, gdy liczy się popularność na rynku, dostępność części zamiennych i zapas ciśnienia. To bezpieczna droga.
- DIN, gdy decyduje paletyzacja – smuklejszy przy tej samej zawartości, ale wyższy.
- SLIM, gdy decydują chłodnia i obsługa, a droga do nalewania jest krótka i chłodzona.
I we wszystkich trzech przypadkach: typ konstrukcyjny nie mówi nic o fittingu. To odrębna decyzja.
Newsletter
Nowe artykuły fachowe, gdy tylko będą gotowe
Mniej więcej raz w miesiącu: nowe artykuły, nowe kalkulatory, zmiany w normach i prawie opakowaniowym – oraz oferty z naszego programu.